Arjantin Darbecilerini Yargılayacak

Arjantin'in darbeci generalleri ve diktatörlük yıllarında işlenen devlet suçlarında sorumlulukları bulunanların yargılanması cunta idaresinin 1983'teki çöküşüyle beraber başlamış ve 1985'te tamamlanmıştı. 1986 yılındaysa ülke tarihinin bir döneminin kapandığını ilan eden 23492 sayılı "Punto Final" (Son Nokta) kanunu yayınlandı.

Böylece, diktatörlük döneminde alınan kararlar ve yayınlanan yasalar geçersiz ilan ediliyor, ancak diğer yandan da, yargılamalar kesin olarak sonlandırılmış oluyordu. 2001 yılı aralık ayında yaşanan halk ayaklanmasını izleyen dönemde göreve gelen sol eğilimli Peronist başkan Kirchner'in belki de en önemli vaadi, yargılamaların 1986 ertesinde elde edilen delillerle beraber ve yine o tarihten sonra açığa çıkan isimleri de içerecek şekilde yeniden başlatılacağıydı.

Yüksek Mahkeme bunun yolunu nihayet, 13 Haziran günü, 'Punto Final' yasasını insanlığa karşı işlenmiş suçların faillerine af, dokunulmazlık hakkı veya zaman aşımından yararlanma olanağı tanınamayacağını söyleyen Anayasa hükümleri ve Amerikalar Arası İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına aykırı olduğu gerekçesiyle iptal ederek açtı.

Kirchner: Tarihi bir gün yaşıyoruz

Yüksek Mahkeme, 20 yıllık "Punto Final" kanununu iptal ettiğine dair kararını açıkladığında, devlet başkanı Kirchner, Cordoba eyaletine yaptığı geziden henüz dönmemişti. Haber kendisine iletildiğinde ilk açıklamasını otoyol üzerinde yaptı.

Televizyon ekranlarından yansıtılan "tarihi bir gün yaşıyoruz" cümlesinin e-kayıtları, birkaç saate kalmadan, İnternet üzerinde dolaşıma çıkmıştı bile. Diktatörlük yıllarında kaybedilen çocuklarının hesabını sormak üzere yıllardır her perşembe Mayo meydanında dönüp duran annelerse, Kongre binasıyla aynı meydana bakan merkez ofislerinin önünde kutladılar haberi. Aynı saatlerde, Plaza de Mayo annelerinin Cordoba eyaletindeki temsilcisi 76 yaşındaki Sonia Torres, insan hakları mücadelesindeki 28 yılı dolayısıyla Cordoba Üniversitesi tarafından 'Doctor Honoris' (fahri doktora) kabul ediliyordu.

Yüksek Mahkeme'nin dokuz üyesinden yedisinin olumlu oyuyla alınan karar, merkez soldaki liderlerden Elisa Carrio'ya göre bir hatanın tashihiydi.

Arjantin sağının güçlü isimlerinden Ricardo Lopez Murphy, yirmi yıl boyunca uygulanan bir kanunun bunca zaman sonra ve bir anda anayasaya aykırı ilan edilmesinin olağan ve sağlıklı olmadığını belirtiyor, aynı siyasal çizgideki Mauricio Macri ise bir kanunun anayasaya aykırılığı konusunda bir gün bir görüşün, diğer gün diğerinin kabul görmesinin ciddiyetle bağdaşmayacağını söylüyordu.

Komünist Partisi'nden Patricio Echegaray'a göreyse, bu, "toplumsal mücadeleler açısından tarihi bir an(dı)".

Carlos Prats davası

Halen 100 kadar eski ordu çalışanının, 1976-1983 döneminde yaşanan devlet teröründeki sorumlulukları nedeniyle mahkum durumda bulundukları Arjantin'de, Punto Final'in iptaliyle beraber en az 500 kişinin daha yargı önüne çıkması bekleniyor.

Punto Final'in iptaline dair mahkeme üyeleri tarafından yapılan açıklamalarda, Carlos Prats cinayeti soruşturmasını yürüten ilgili yargı organının 2003 yılında aldığı ve içtihat oluşturduğu kabul edilen bir diğer karara da atıfta bulunuluyor. Salvador Allende'nin sosyalist hükümeti döneminde Şili genel kurmay başkanlığı görevinde bulunan ve Pinochet'in darbe girişimlerinden ilkini başarıyla bastıran Carlos Prats, 1974 yılında, hayat arkadaşı Sofia Cuthbert ile birlikte sürgünde yaşadığı Buenos Aires'te bir suikaste kurban gitmişti. Soruşturmayı yürüten savcı, Prats cinayetinin azmettiricisi olduğu gerekçesiyle, 2000 yılında, Pinochet'in ve bazı Şili ajanlarının Arjantin'e teslim edilmesini talep etmişti. Prats-Cutberth davası sürecinde, 2003 yılında, Arjantin yargısı soykırım ve insanlığa karşı suçlarda dokunulmazlık veya zaman aşımının söz konusu olamayacağına dair bir karar almıştı.

Carlos Prats, askeri darbelere ve ordunun toplum üzerinde baskı kurmasına karşı çıkan "Anayasacı Subaylar" hareketinin simgesiydi. (GÇ/TK)